Dava Şartı Arabuluculuk Hangi Uyuşmazlıklarda Zorunlu?

İş, ticaret, tüketici, kira ve bazı taşınmaz uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Kapsamı ve pratik sonuçlarını özetliyoruz.

Türk hukukunda arabuluculuk, uzun süre tarafların isteğine bağlı bir yol olarak kaldı. Son yıllarda yapılan düzenlemelerle bazı uyuşmazlık türlerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı hâline geldi. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, usulden reddedilir.

Hangi uyuşmazlıklar kapsamda?

İş uyuşmazlıkları: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile 1 Ocak 2018’den itibaren, kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepli davalarda.
Ticari uyuşmazlıklar: Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi ile 1 Ocak 2019’dan itibaren, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda.
Tüketici uyuşmazlıkları: Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 73/A maddesi ile 28 Temmuz 2020’den itibaren, tüketici hakem heyetlerinin görev alanı dışında kalan uyuşmazlıklarda.
Kira ve bazı taşınmaz uyuşmazlıkları: 7445 sayılı Kanun ile 1 Eylül 2023’ten itibaren kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, paylı veya elbirliği mülkiyete tabi taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar.

Her başlığın kendi istisnaları vardır. Örneğin icra takibine itiraz üzerine açılan bazı davalar ya da ihtiyati tedbir talepleri ayrı kurallara tabidir. Bu nedenle somut uyuşmazlığın kapsamda olup olmadığını baştan doğru belirlemek önemlidir.

Pratik açıdan ne anlama geliyor?

Arabuluculuk aşaması çoğu zaman bir formalite gibi görülür. Oysa iyi hazırlanılmış bir arabuluculuk görüşmesi, uyuşmazlığı aylar hatta yıllar süren bir davaya gerek kalmadan sonuçlandırabilir. Anlaşmaya varılan konularda düzenlenen anlaşma belgesi, kanunda öngörülen koşullarla ilam niteliğinde belge sayılır.

Görüşmeye girmeden önce şu sorulara yanıt hazırlamak işe yarar:

Talebimizin hukuki dayanağı ve belgeleri nedir?
Dava açılırsa olası sonuçlar, süre ve maliyet ne olur?
Karşı tarafın gerçek önceliği nedir ve hangi noktada uzlaşma mümkündür?

Anlaşma sağlanamazsa, son tutanak dava dilekçesine eklenerek dava açılır. Arabuluculuk süresince zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.